ย้อนรอยหมากล้อม

มือใหม่หัดโกะ

ย้อนรอยหมากล้อม

โกะ(GO) หรือหมากล้อม เป็นกีฬาที่แสดงความยืนยาวและไพศาลอันลึกซึ้งของอารยธรรมจีนมานานกว่า 3,000 ปี และกำลังแพร่หลายไปทั่วโลก เป็นภูมิปัญญาตะวันออกที่เปี่ยมด้วยคุณค่า พัฒนาปัญญา และยกระดับจิตวิญญาณได้อย่างมหัศจรรย์ จึงได้รับยกย่องให้เป็น 1 ใน 4 ของศิลปะประจำชาติจีน ซึ่งได้แก่ดนตรี หมากล้อม การเขียนตัวอักษร และการวาดภาพ ในสมัยอดีตนิยมเล่นกันในหมู่ผู้บริหารประเทศระดับฮ่องเต้ แม่ทัพนายกอง และปัญญาชนชั้นสูง

          หมากล้อม เป็นชื่อที่แปลมาจากภาษาจีนว่า “เหวยฉี”
               ฉี       หมายถึง หมากกระดานซึ่งมีหลายชนิดเช่น หมากรุกจีนเรียกว่า “เซี่ยงฉี”
               เหวย หมายถึง ล้อม, ปิดกั้นหมากกระดานชนิดนี้ถือการล้อมตัวหมากของฝ่ายตรงข้ามเป็นหลักสำคัญ
          เหวยฉีจึงควรแปลว่า “หมากล้อม” ยิ่งกว่าแปลเป็นคำอื่น แต่คนในวงการหมากล้อมรู้จักกีฬาชนิดนี้ตามเสียงภาษาญี่ปุ่นว่า “โกะ” จนกลายเป็นชื่อสากลภาษาอังกฤษเขียนว่า “GO”

คำว่า “ฉี” จีนยุคเก่าตั้งแต่ราชวงศ์ถังขึ้นไป ออกเสียงพยัญชนะต้นเป็นเสียง “ก” เมื่อญี่ปุ่นรับไปออกเสียงเป็น “อิโกะ” เมื่อกลายเป็นเกมสากลจึงเรียกกันว่า GO GAME หรือ GO ในเมืองไทยคำว่า โกะ ก็เป็นชื่อที่แพร่หลายแต่ชื่อทางการนิยมเรียกว่า หมากล้อม เพื่อให้เข้ากับที่เรียกหมากกระดานชนิดอื่นๆ

ในประเทศญี่ปุ่นเมื่อประมาณ 400 ปีที่แล้ว ในสมัยโชกุนโตกุกาวะ ได้สนับสนุนให้ทหารเล่นหมากล้อม เพื่อทดแทนการรบพุ่ง เปลี่ยนการต่อสู้ด้วยอาวุธมาเป็นการต่อสู้ด้วยปัญญา ที่สำคัญคือได้จัดสำนักวิชาหมากล้อมขึ้น 4 สำนัก คล้ายสำนักวิทยายุทธของจีน และมีการคัดคนดีมีฝีมือของสำนักตนขึ้นชิงตำแหน่ง “เมยิน” เจ้าแห่งยุทธจักรหมากล้อมญี่ปุ่น

ปัจจุบัน หมากล้อมแพร่หลายไปกว่า 60 ประเทศ ในทวีปยุโรป อเมริการเหนือ อเมริกาใต้ และเอเชียเกือบทุกประเทศ รวมทั้งประเทศไทย ส่วนในทวีปอัฟริกามีแต่ประเทศอัฟริกาใต้

ในปี พ.ศ. 2522 ญี่ปุ่นได้จัดตั้งสมาพันธ์หมากล้อมนานาชาติขึ้นมีชื่อว่า INTERNATIONAL GO FEDERATION (IGF) มีประเทศสมาชิก 15 ประเทศ ปี2535 มีสมาชิกเพิ่มขึ้นเป็น 50 ประเทศ ประเทศไทยได้เข้าเป็นสมาชิกเมื่อ พ.ศ. 2526 และได้ส่งตัวแทนไปแข่งขันครั้งแรกที่กรุงโตเกียวเมื่อ พ.ศ. 2527 และได้เข้าร่วมแข่งขันทุกปีตลอดมาจนถึงปัจจุบัน

ความเป็นมาของสมาคมกีฬาหมากล้อมแห่งประเทศไทย

ในประเทศไทยมีการรวมตัวของกลุ่มผู้เล่นกีฬาหมากล้อมมาตั้งแต่ปี 2523 จนกระทั่งปี 2536 ในเดือนสิงหาคม คุณ ก่อศักดิ์ ไชยรัศมีศักดิ์ นายกสมาคมกีฬาหมากล้อมแห่งประเทศไทยคนปัจจุบัน และเป็นประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท ซีพี ออลล์ จำกัด (มหาชน) ผู้บริหารร้านอิ่มสะดวกเซเว่น อีเลฟเว่น เป็นผู้สนับสนุนตลอดมา ได้ก่อตั้งชมรมหมากล้อม ประเทศไทย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเผยแพร่กีฬาหมากล้อมให้เป็นที่รู้จักอย่าง แพร่หลายในประเทศไทย มีการจัดอบรมหมากล้อมขั้นพื้นฐานจนถึงระดับสูง นอกจากนี้ยังได้จัดการแข่งขันหมากล้อมและกิจกรรมต่างๆอย่างต่อเนื่องเพื่อ เพิ่มพูนความรู้ ทักษะ และประสบการณ์ในการเล่นหมากล้อมแก่สมาชิก และผู้ที่สนใจ และได้เผยแพร่กีฬาหมากล้อมไปยังระดับยุวชนและเยาวชนของประเทศไทย ตั้งแต่ระดับอนุบาล ประถมศึกษา มัธยมต้น มัธยมปลาย กลุ่มอาชีวะ และมหาวิทยาลัย รวมถึงภาครัฐและภาคเอกชนต่างๆ ที่สนใจ

การดำเนินงานเผยแพร่กีฬาหมากล้อมของชมรมฯ ประสบความสำเร็จเป็นอย่างดี ดังจะเห็นได้จากในปี 2544 ชมรมฯ ได้จดทะเบียน “สมาคมกีฬาหมากล้อม” ต่อมาในปี 2546 ได้ยกสถานภาพเป็น “สมาคมกีฬาหมากลอ้มแห่งประเทศไทย” (GO ASSOCIATION OF THAILAND) นับเป็นสมาคมกีฬาลำดับที่ 52 ที่ได้รับการรับรองจากการกีฬาแห่งประเทศไทย

เครื่องหมายของสมาคมกีฬาหมากล้อมแห่งประเทศไทย

เครื่องหมายของสมาคมประกอบด้วยสัญลักษณ์ธงชาติไทย โดยวางด้านความกว้างเป็นแนวตั้ง ใต้สัญลักษณ์ธงชาติมีลักษณะเป็นรูปหยินหยาง พื้นสีขาวและสีดำ และมีตัวอักษณภาษาอังกฤษคำว่า “GO” อยู่ภายใน

การแข่งขันหมากล้อมในประเทศไทยและต่างประเทศ ปัจจุบันมีการจัดการแข่งหมากล้อมเป็นจำนวนมากในแต่ละปี โดยเป็นการจัดภายใต้สมาคมกีฬาหมากล้อมแห่งประเทศไทย หรือจากบริษัทเอกชนภายนอก มีการแข่งขันในระดับนักเรียน นักศึกษา ตลอดจนถึงการแข่งขันระดับประเทศอย่างกีฬาแห่งชาติ และกีฬาเยาวชนแห่งชาติไปจนถึงระดับนานาชาติ