ในการเล่นหมากล้อมนั้น มีบ่อยครั้งทีเดียวที่คุณต้องตกที่นั่งลำบาก หลายครั้งที่คุณพยายามหาตาเดินที่สามารถพลิกสถานการณ์อันเลวร้ายกลับไปสู่ ความได้เปรียบ!! เราเรียกหมากชนิดนี้ว่า “หมากเด็ด” (TESUJI) ในภาษาญี่ปุ่น
          ในบทนี้เราจะมาดู “หมากเด็ด” จำนวนหนึ่งที่ถือว่าเป็นพื้นฐานมากที่สุด

          ตาข่าย = Net
          นอกจากการไล่ล่าจับกินตามแนวบันได Ladder แล้ว การขังศัตรูไว้ในตาข่าย Net ถือว่าเป็นเทคนิคการจับหมากที่สำคัญ

         ในรูป001 คือตัวอย่างของ “หมากเด็ด” ที่ เรียบง่ายที่สุด ขาวสามเหลี่ยมถูกขังอยู่ในตาข่ายด้วยดำ1 ในรูป002 ซึ่งทำให้ดำทั้งหมดประสานเป็นหนึ่งเดียว ดำ1 คือหมากที่เยี่ยมยุทธ์

          ถ้าขาวพยายามทะลุทะลวงด้วยหมากดำ2 และดำ4 ในรูป002 ดำย่อมจับกินด้วยหมากดำ3 และดำ5 ตามลำดับ

          ดำอาจจับขาวโดยพยายามไล่ล่าตามแนวบันไดด้วย 1 และ 3 ในรูป004 ก็ได้ อย่างไรก็ตามจับขังไว้ในรัง ตาข่าย ย่อมดีกว่ากันมากเพราะไม่ต้องไปคำนึงถึงเงื่อนไขและความไม่แน่นอนที่อาจเกิดขึ้นได้

          อนึ่ง คำว่า Net นั้น จะหมายถึงการกักขังศัตรูไว้ในรังหรือร่างแห ก็ย่อมได้ทั้งนั้น หรืออาจจะกล่าวอีกนัยหนึ่งว่าหมากของศัตรูติดกับดักก็ได้

          ดำ1 ในรูป005 คืออีกตัวอย่างหนึ่งของหมากเด็ดที่ขังหมากขาวไว้ในตาข่าย แม้ว่าขาวยังเหลืออีกสามลมหายใจ แต่ก็ไม่มีทางตีฝ่าวงล้อมออกมาได้หรอก

          รูป006-007 หมากขาวแสดงความพยายามที่จะเดินหนีออกมา แต่ไร้ผล

          ในรูป008 พื้นที่ของขาวยังไม่เรียบร้อย เพราะขาวยังไม่ได้เล่นหมากที่สำคัญอีกหนึ่งหมากที่จุดสี่เหลี่ยม เพื่อปกป้องขาวสามเหลี่ยาม ดำสามารถโจมตี และกักขังขาวสามเหลี่ยมไว้ในตาข่ายได้

          ดำจะเริ่มโดยการอาตาริขาวสองครั้งด้วย 1 และ 3 ในรูป009 หลังจากขาว 4 แล้ว ดำ 5 กักขังขาวสามหมากไว้ในกับดัก

          การจับกิน ขั้นบันไดแบบหลวม = Loose Ladder
          บันไดหลวม Loose Ladder คล้ายกับการจับกินแบบขั้นบันได แต่จะไม่เหมือนกันตรงที่ “ขั้นบันได” จะเป็นการไล่ล่าที่มีการอาตาริอย่างต่อเนื่อง แต่ “การไล่บันไดแบบหลวม” มักจะไม่อาตาริแต่จะขังไว้ตาข่ายไปเรื่องๆ แต่ก็เพียงพอที่จะจับหมากของอีกฝ่ายกินได้ในที่สุด

          และนี่คือที่มาของคำว่า “ถ้าไม่สามารถไล่ขั้นบันไดเป็น ก็ยังถือว่าเล่นหมากล้อมไม่เป็น” หากไม่รู้เรื่องขั้นบันได ก็ยากที่จะเล่นหมากล้อมให้เก่งได้ เพราะการไล่ขั้นบันได จะมีให้พิจารณาอยู่ในทุกๆเกมที่เราเล่นนั่นเอง

          รูป010 แสดงให้เห็นถึงตัวอย่างชนิดพื้นฐานที่มักเกิดขึ้นที่บริเวณของกระดาน งานของดำคือ ต้องพยายามจับขาวสามเหลี่ยมให้ได้ ดำควรเล่นอย่างไรดี

          ดำจะเริ่มด้วย 1 และ 3 ในรูป011 หมากดำสามเหลี่ยมซึ่งทำหน้าที่เหมือนกับตาข่าย ซึ่งเมื่อผสมกับดำ 5 และ 7 ย่อมผลักดันขาวสู่ขอบกระดาน และจับขาวกินได้ในที่สุด กระบวนการไล่ล่าของดำ 1, 3, 5, 7 ล้วนเป็นหมากเด็ดทั้งสิ้น

          รูป012 อีกหนึ่งตัวอย่าง หมากดำต้องหาตาเดินที่สามารถจับกินขาวสามเหลี่ยมให้ได้ ด้วยวิธีการจับกินขั้นบันไดแบบหลวม

          รูป013 -014 ดำ1 เดินล้อมหมากขาวที่ตำแหน่งนี้ จากนี้ไปหมากขาวจะไม่สามารถเดินหนีได้อีก

          ศอกกลับ = Snapbacks
          ศอกกลับ คือ การสังเวยหมากให้อีกฝ่ายกินไปก่อน แล้วจึงค่อยมาจับกินในภายหลัง มือใหม่หลายคนชอบจำสับสนกับ โคะ อยู่บ้าง จึงขอย้ำให้ชัดเจนอีกครั้งหนึ่งว่า โคะ คือการกินกลับไปกลับมา 1 เม็ด ต่อ 1 เม็ด เท่านั้นนะครับ

          รูป015 แสดงรูปแบบซึ่งเกิดการศอกกลับ ดำต้องการจับกินขาวสามเหลี่ยม แต่การเดินอาตาริทันทีที่จุด A นั้น ไม่สามารถจับกินได้

          ดังนั้นการสังเวยหมากของตนด้วยดำ 1 ในรูป016 ถ้าขาวจับกินด้วย 2 รูปร่างจะกลายเป็นถูกอาตาริ ทำให้ดำ 3 ก็จะกลับมากินได้ทันทีดังที่เห็นในรูป017

          รูป018 อีกหนึ่งตัวอย่าง หมากดำต้องหาตาเดินที่สามารถจับกินขาวสามเหลี่ยมให้ได้ ด้วยวิธีการจับกินแบบศอกกลับ

          รูป019 หมากดำ1 ที่ตำแหน่งที่เท่านั้น หลังจากนี้เมื่อหมากขาวจับกินหมากดำ1 ไป รูปร่างขาวจะถูกอาตาริ แล้วถูกหมากดำจับกินในภายหลังแบบในรูป020 อย่างแน่นอน